MÜNZEVİ - GUY DE MAUPASSANT

Birkaç dostla beraber,Canne’dan Napoule’a giden geniş ovanın ortasında,büyük ağaçlarla

örtülü eski bir tümülüs üzerine yerleşmiş ihtiyar münzeviyi* görmüştük.

Ovadan dönerken,eskiden çok olan ve şimdilerde kökleri kesilen bu garip münzevilerden

söz ediyorduk.İnsanları,geçmiş zamanda yalnızlığa iteleyen üzünç çeşitlerini açıklamaya

çabalıyor,bunlar için ahlaki nedenler arıyorduk.

Arkadaşlarımızdan biri birdenbire dedi ki:

• Ben biri erkek,öteki kadın olarak iki münzevi tanıdım.Kadın,belki hala yaşamaktadır.Beş yıl önce,Korsika sahillerinde bütün evlerden on beş yirmi kilometre uzakta tümüyle ıssız bir tepe üstünde bir yıkıntıda yaşıyordu.Orada,bir hizmetçi kadınla ömrünü geçiriyordu,

kadını gidip gördüm.İyi bir çevrenin kadını olduğundan kuşku yoktu.Beni incelikle,hatta

istekle kabul etti,fakat onunla ilgili bir şey bilmiyorum;hiçbir şey öğrenmedim.

Erkeğe gelince,onun korkunç hikayesini şimdi anlatacağım.

Arkanıza dönün.Ta ileride.Napolue’un gerisinde ayrılmış,Esterel tepeleri önünde yalnız

başına görünen şu sivri ve ağaçlık tepeye bakın;yöre halkı ona “Yılanlar Tepesi” adını verirler.

benim anlatmak istediğim münzevi,on iki yıl kadar önce orada,eski bir tapınağın arasında

yaşıyordu.

Ondan söz edildiğini duyup,onunla tanışmak istedim ve bir Mart sabahı atıma binerek

Canne’dan çıktım.Hayvanımı Napolue’daki hancıya bırakıp,yayan olarak,yüz elli iki yüz metre

yüksekliğinde olan ve üstü kokulu bitkilerle,özellikle kokusu çok kuvvetli ve çok etkili olan

insanı sarhoş eden ve içine fenalık getiren laden otu ile kaplı bulunan şu garip tepeye

tırmanmaya koyuldum.Arazi taşlıktı ve çakıllar üzerinden kara yılanların kayarak otlar

arasında kayboldukları sık sık görülüyordu.Ona haklı olarak verilmiş olan Yılanlar Tepesi

adının nedeni bundan geliyordu.

Kutsal bir eski zaman tepesine,kokular içinde ve gizemli ladenlerle kaplı ve yılanlarla

dolu,üstünde bir de tapınak bulunan tepeye tırmanmanın garip heyecanına bir çok defa

tutuldum.

Bazı günler,güneş altındaki yokuşa tırmanırken bu hayvanlar sanki insanın ayağının

altından çıkıyormuşa benzer.Bunlar o kadar çoktur ki,insan yürümeye cesaret edemez ve

garip bir sıkıntıya düşer;bu hayvanlar zararsız olduklarından,bu bir korkudan çok,bir mistik

çekinmedir.

Bu tapınak hala duruyor.Bana buranın yalnız tapınak olduğunu söylediler.Ötesini,

heyecanlarını bozmamak için öğrenmeye kalkışmadım.

İşte böylece,çevreyi seyretmek bahanesiyle bir Mart sabahı bu tepeye tırmandım.Tepeye

vardığım zaman gerçekten de duvarlar ve bir taşın üzerine oturmuş bir adam gördüm.

saçları her ne kadar bembeyaz ise de kırk beş yaşından fazla görünmüyordu;sakalı hemen

hemen hala siyahtı.Dizlerinde topak olmuş bir kediyi okşuyordu ve bana hiç aldırış etmiyor

gibiydi.Onun oturduğu bir kısmı dallarla saman,ot ve çalılıkla kapanmış ve örtülmüş olan

yıkıntıyı bir dolaştım ve yanına döndüm.

Oradaki manzara olağanüstüydü.Sağ tarafta,garip şekilde kesik sivri tepeleriyle

Estrek;onun gerisinde,sayısız burunları olan İtalya sahiline kadar uzanan geniş deniz,Canne’ın

karşısında deniz üzerinde yüzen,en geridekinin mazgallı geniş ve eski bir kulesi olan düz

ve yeşil Lerins adaları vardı.

Daha ileride,uzaktan deniz kıyısına yumurtlamış,sayısız yumurtalara benzeyen uzun

villalar arasında kurulmuş beyaz kentler sıralanmış sahile egemen olarak tepeleri hala

karla kaplı Alpler yükseliyordu.

“Vay canına,ne güzel!diye mırıldandım.

Adam başını kaldırdı ve dedi ki:

“Evet öyle,ama bütün gün seyredilince,tekdüze bir şey oluyor.”

Demek benim münzevim laf ediyor,konuşuyor ve canı sıkılıyordu.Bunu aklımda tuttum.

O gün orada çok durmadım ve yalnızca benim adamcılın rengini keşfetmeye çalıştım.

Özellikle benim üzerimde,diğerlerinden daha yorgun,her şeyden bıkmış,üstelik ilaç

kabul etmez şekilde kendinden iğrenen ve düşkırıklığına uğramış bir adam etkisi uyandırdı.

Yarım saatlik bir konuşmadan sonra onu terk ettim.Fakat sekiz gün sonra gene oraya

gittim,sonra her hafta gittim.Bu o kadar iyi oldu ki,iki aya varmadan dost olduk.

Mayıs sonlarında bir akşam sırasının geldiğine inanarak beraberimde yiyecek olduğu

halde onunla yemek yemek üzere Yılanlar Tepesi’ne gittim.

Kuzeyde buğday ektikleri gibi çiçek ekilip yetiştirilen bu yöreye özgü,çok kokulu kuzey

akşamlarından biriydi;kadın elbise ve tenlerini kokuya bulayan hemen bütün hoş kokuların

yapıldığı bu yörenin,bahçelerine ve küçük vadilerinin katmerlerine bile dikilmiş olan portakal

ağacı rüzgarlarının esip ihtiyarlara aşk düşleri gördürerek onları sürüklediği akşamlardan

biriydi.

Münzevim beni saklamadığı bir memnunlukla kabul etti;benim yemeğimi paylaşmayı

sevinçle karşıladı.

Ona,alışıklığını yitirdiği şaraptan biraz içirdim;canlandı ve geçmiş hakkında konuşmaya

koyuldu.Sürekli Paris’te oturmuş ve neşeli bir bekar yaşamı geçirmiş gibi geldi.

Birdenbire ona sordum:”Şu tepenin üstüne gelip durmakla ne kadar garip bir iş yapmış

oluruz!”

Hemen karşılık verdi:”Ah! Dünyada bir insanın uğrayabileceği en korkunç bir sarsıntıya

uğradım.Sizden bu felaketi gizlemek neye yarar?

Belki bana acırsınız! Sonra hiç kimseye bunu söylemiş de değilim..hem de bir insanın

bu iş hakkında ne düşünebileceğini öğrenmek isterim...nasıl bir yargıya varacağını da.

“Paris’te doğdum,orada yetiştim,büyüdüm ve bu kentte ömrüm geçti.Babamla anam

bana birkaç bin frank gelir bırakmışlar,bazı korumalarla da küçük ve sakin bir memurluk

elde etmiştim ki,beni,bir bekar için zengin denecek bir hale koymuştu.

Gençliğimden beri bir bekar yaşamı sürdüm.Bunun ne demek olduğunu bilirsiniz.

Özgür ve ailesiz olarak yaşamaya,üç ay biriyle,altı ay bir diğeriyle,sonra bir yıl da hiç

arkadaşsız,yalnız satılık kızlar yığınından yararlanarak,yaşamaya,resmen bir kadını eş

olarak almamaya karar vermiştim.

Bu orta halli-İsterseniz bayağı deyin-yaşayış,bana uygun geliyor,benim uçarı ve değişik

doğal zevklerime yetiyordu.Bulvarlarda,tiyatrolarda,kahvelerde yerim olduğu halde,

evsiz biri gibi hep dışarıda yaşıyordum.Yaşarken tıpkı bir mantar gibi kendilerini dalgaya

bırakmış olan binlerce insandan biriydim.Şu kusurları ve üstünlükleri olmayıp yalnızca

iyi çocuk denenlerden biri.İşte o kadar.Kendimi olduğu gibi gösteriyorum.

Yirmi yaşımdan kırkıma kadar,yaşamım dikkate değecek bir olgu olmadan,ağır ve çabuk

akıp geçti.Şu Paris’in tekdüze yılları,önemsenecek anılardan hiçbiri akılda kalmayan;yenilen

içilen ve niçin olduğu bilinmeden gülünen,hiçbir heves duymadan,tadılacak ve öpülecek

her şeye uzatılmış dudaklarla geçen sıradan ve uzun yılları ne de çabuk gidiyor.İnsan

genç oluyor ve başkalarının yaptıklarından hiçbir şey yapmadan hiçbir bağsız ve hiçbir köksüz,

hiçbir ilişkisiz,hemen hemen dostsuz,akrabasız,kadınsız,çocuksuz ihtiyarlıyor.

İşte böylece,gitgide,birdenbire kırkına bastım;bu yıldönümü onuruna kendi yüce

nefsime büyük bir kahvede iyi bir yemek ziyafeti çektim.Yaşamda kimsesiz,yalnız biriydim;

bu tarihi yalnız başıma saptamanın da hoş bir şey olacağı sonucuna vardım.

Yemekten sonra,ne yapacağımı kestiremedim.Bir tiyatroya gitmek istedim;sonra eskiden

Hukuk eğitimi yaptığım Quartier-Latin’i ziyaret etmek aklıma geldi.Paris’i geçtim ve hiçbir

fikrim olmadan,kızların hizmet ettikleri birahanelerden birine girdim.

Benim masama bakan,çok genç,güzel ve güler yüzlü bir kızdı.Ona bir şey içmesini önerdim,

hemen kabul etti.Karşıma oturdu ve hangi çeşit erkekle karşılaştığını bilmeden,alışkın

gözlerle bana baktı.Kumral ya da daha doğrusu hafif kumral,taze,taptaze,korsajın şişkin

kumaşı altında,tombulluğu ve pembeliği belli olan bir kızcağızdı.Bu çeşit yaratıklara söylenecek

budalaca ve zamparaca şeyler söyledim ve gerçekten de hoş bir şey olduğu için..hep

kırk yaşımın şerefine olarak...onu birlikte götürmek işi aklıma geldi.Bu,ne uzun ne güç oldu.

o şimdi özgürdü...Bana buna on beş gündür sahip olduğunu kendisi söyledi..Ve işi biter bitmez

önce Halles’de bir gece yemeğini kabul etti.

Benimle birlikte gelmek işinde atlatması korkusuyla-ne olabileceği,böyle birahanelere

kimlerin gelebileceği,bir kadının kafasında ne gibi rüzgarlar eseceği hiçbir zaman bilinmediği

için-orada bütün gece,onu bekleyip oturdum.

Ben de bir ya da iki aydan beri yalnızdım ve bu mini mini aşk acemisinin masadan masaya

gidişine bakarak,onunla bir süre birlikte yaşamaya girişmenin iyi olup olmayacağını kendi

kendime düşünüyordum.Bununla size Paris’te yaşayan erkeklerin yaşamlarındaki gündelik

sıradan olaylardan birini anlatmış oluyorum.

Bu üstünkörü açıklamalarımdan ötürü beni bağışlayın.Şairce sevmemiş olanlar,kadınlar

üstüne tıpkı kasap dükkanından bir kilo et alır gibi,etlerinin tazeliğinden başka bir şey

düşünmezler.

Onu,kendi evine götürdüm;çünkü kendi yatağıma saygım vardı.Burası beşinci katta,

temiz ve yoksul bir odaydı ve orada hoş iki saat geçirdim.Bu küçükte ender rastlanan

bir hoşluk ve incelik vardı.

Henüz yatakta olan kızdan izin alıp,ikinci bir buluşma günü saptadıktan sonra,ayrılmak

üzere,zorunlu olan hediyeyi bırakmak için ocağa doğru ilerledim,onun üstünde bir cam

altında bir saat,iki çiçek vazosu,bir tane çok eski,hani şu dagerotip denen cam üzerindeki

çeşitten olan iki fotoğraf gözüme ilişti.Rastgele o resme bakmak için eğildim,iyice görmek

için ,çok şaşkın bir halde kalakaldım...

Resim,benim resmim,benim ilk resimlerimdendi...ta Cartier Latin’de öğrenci olarak

yaşadığım sıralar çektirdiklerimden.

Daha yakından görmek için hemen kavradım.Hiç yanılmıyordum...

Ve olay bana o kadar beklenilmedik ve garip geldi ki gülmem tuttu.

Sordum:”Şu resimdeki bay kimdir?

Kadın karşılık verdi:”Kendisini görmediğim babam.Annem onu saklamamı,belki bir gün

işime yarayacağını söyleyerek bana verdi....”

Kadın tereddüt ediyordu,gülmeye koyuldu ve tekrar başladı:”Neye yarayacağını bilmem.

gelip beni tanıyacağını da aklıma getirmem.”

Kalbim,gemi azıya almış bir at gibi hızla çarpıyordu.Resmi ocağın üzerine koydum,onun

üstüne de,ne yaptığımın farkında olmadan,cebimdeki yüzer franklık iki kağıt parayı koydum ve

“Yine görüşürüz...yine...görüşürüz.”diye bağırarak kaçtım.

Onun: “Salıya” dediğini işittim.Karanlık merdivendeydim,elimle yoklaya yoklaya indim.

Dışarı çıkınca,yağmur yağdığının farkına vardım ve hızlı hızlı sokağın birine dalarak

yürüdüm.

Önüme neresi çıkarsa,çılgın gibi dağınık zihinle aklımı başıma toplamak isteyerek

gidiyordum.Olur şey miydi?Evet,hemen aklıma bir kız geldi ki,ayrılığımızdan bir ay sonra

benden hamile olduğunu yazmıştı.Mektubu yırtmış ya da yakmıştım,bunu da unutmuşum.

küçüğün ocağı üstündeki fotoğrafı almalıydım.Ama onu tanıyabilir miydim?Bu ihtiyar bir

kadının fotoğrafı gibi geldi.

Rıhtıma çıkmıştım.Bir sıra buldum ve oturdum.Yağmur yağıyordu.Ara sıra,şemsiyeleria

altında insanlar geçiyordu.Yaşam bana iğrenç ve isyan ettirici,zorunlu ve zorunsuz başa

gelen,yoksulluklar,ayıplar,alçaklıklarla dolu geldi.Kızım! Belki de kendi kızıma sahip olmaktan

geliyordum...

Ve Paris,bu büyük Paris,abus,karanlık,çamurlu,hazin,siyah,şu kapalı evleriyle buna benzer

şeyler,zinalar,aile zinaları,ırzına geçilmiş çocuklar ile dolu idi....Köprülerin alçak iğrenç

insanlarla dolu olduğundan söz edildiğini hatırladım.

İstemeden, bilmeden ,bu aşağılık yaratıklardan daha beterini yapmıştım.Kızımın yatağına

girmiştim.

Az kalsın kendimi suya atacaktım.Deli olmuştum.Sabaha kadar başı boş gezdim,sonra

düşünmek için evime geldim.

Bana en akıllıca geleni yaptım:

Noterin birine bu çocuğu çağırmasını ve ondan, anasının “baba”diye kendisine bıraktığı

fotoğrafı ne gibi koşullarda terk ettiğini sormasını rica ettim.Bu işin bana bir dost

tarafından verildiğini söyledim.

Noter emirlerimi yerine getirdi.Kadın,ölüm yatağından ve adını bana söyledikleri

bir papazın önünde,kızına babası olduğunu söyleyerek bu resmi teslim etmişti.

O zaman,hep bu bilinmeyen dost adına olarak,servetimin yarısını,bu çocuğa verdim;

Sonra işimden istifa ettim ve işte bu durumdayım şimdi de..

Bu kıyı boyunca serseri serseri dolaşırken,bu tepeyi gördüm ve burada kaldım..Ne vakte kadar?

Bunu bilmiyorum.

Hakkımda ne düşünüyorsunuz? Yaptığıma ne dersiniz?

Ona elimi uzatarak dedim ki:

-Yapmak zorunda olduğunuzu yapmışsınız.Birçokları böyle iğrenç bir yazgıya daha

az önem verirlerdi.

Tekrar söze girişti:

“ Bunu biliyorum,ben,az kalsın çıldıracaktım.Hiçbir zaman aklıma getirmediğim kadar

Duygulu bir yüreğim varmış.Şimdi Paris’ten, imanlıların cehennemden korktukları gibi

Korkuyorum.Bir yumruk yedim,hani sokaktan geçen birinin kafasına düşen kiremit gibi,

Hepsi bu.Bir süreden beri daha iyiceyim.”

Münzevimi terk ettim.Hikayesiyle çok heyecanlanmıştım.

Onu iki kez daha gördüm,sonra kalkıp gittim,çünkü hiçbir zaman güneyde Mayıs sonundan

sonra kalmam.

Ertesi yıl tekrar geldiğimde adam Yılanlar Tepesi’nde yoktu ve ondan söz ediliğini de

hiç duymadım.

İşte benim Münzevimin hikayesi.

Münzevi: Arınmak,derinlemesine düşünmek(Tefekkür)Allah’a yaklaşmak,belli bir adağı

yerine getirmek gibi amaçlarla insanlardan ayrılarak,sakin bir yerde yalnız başına kalmakk

Remzi Kitabevi 1942

Türkçesi:Mustafa Nihat Özün

GİRDAP

GİRDAP

Humayun kendi kendine mırıldanıyordu:

“Doğru mu acaba?...Mümkün mü acaba?...O kadar genç yaşta,orada Şah Abdulazim

mezarlığında,binlerce ölünün arasında,nemli ve soğuk toprağın altına yatmış!..Kefeni

tenine yapışmış! Artık ne baharın gelişini görür,ne güzün sonunu, ne de bugünkü gibi

boğucu ve gam dolu günleri!..Acaba gözünün parlaklığı ve sesinin ahengi tamamen,

kaybolmuş mudur? Halbuki o ne kadar güleçti! Ne esprili sözler ediyordu!..”

Hava kapalıydı.Camlar hafifçe buharlanmıştı.Çatıdan,üstü kar tutmuş komşu

evi görülüyordu.Kar tanecikleri ağır ağır ve düzenli olarak havada dönüyorlar ve saçaklara

konuşuyorlardı.Bacadan,gri gökyüzünde döne döne yükselip yavaş yavaş kaybolan koyu

bir duman çıkıyordu.

Humayun,genç karısı ve küçük kızı Homa sade döşenmiş odalarında sobanın

karşısına oturmuşlardı.Fakat her Cuma günü bu odada gülüş ve sevinç hakim olduğu

halde,bugün hepsi üzgün ve suskundu.Hatta meclisi şenlendiren küçük kızları bugün

taşbebeğini suratı asık bir şekilde yanına koymuş,şaşkın şaşkın dışarıya bakıyordu.

sanki o da ortada bir eksiklik olduğunu anlamıştı.O eksiklik,her zamanın tersine eve

gelmeyen amcası Behram’dı. Bu yüzden annesiyle babasının üzgün olduklarını hissediyordu.

Siyah giysi,uykusuzluktan al çanak kan oturmuş gözler ve havada dalgalanan sigara

dumanı.Bütün bunlar da onun düşüncesini teyit ediyordu.

Humayun, dalgın dalgın sobadaki ateşe bakıyordu ama aklı başka yerdeydi.

Elinde olmadan okuldaki kış günlerini hatırlamıştı.Bugünkü gibi yer bir karış kar tuttuğu

zaman,teneffüs zili çalınca o ve Behram önce davranırlardı.Böyle zamanlarda hep aynı

oyunu oynarlardı.Büyük bir yığın haline gelene kadar bir kartopunu yuvarlarlardı.

sonra çocuklar iki bölük olur,kar yığınını siper alarak kar topu oynamaya başlarlardı.

soğuğu hissetmeden,soğuktan acıyıp kızarmış ellerle birbirlerine kar topu atarlardı.

Yine bir gün oyun oynarlarken bir avuç sulu karı avcunda sıkıştırarak Behram’a atmış

ve alnını yarmıştı.Müdür muavini gelip avucuna birkaç defa sertçe sopa vurmuştu.

Belki de Behram’la dostluğu oracıkta başlamıştı ve son zamanlara kadar alnındaki yara

izini gördükçe avuçlarını hatırlıyordu. Geçen on sekiz yıl boyunca ruh ve düşünceleri

birbirine yaklaşmıştı.Öyle ki çok gizli düşünce ve duygularını bile birbirlerine açmadan

edemiyorlardı.İkisi de hemen hemen aynı düşünce ve ahlaka sahipti.Şimdiye kadar

aralarında en küçük bir görüş ayrılığı ya da dargınlık olmamıştı.

Ancak önceki gün sabahleyin Humayun dairede iken “Behram Mirza intihar etmiş”

diye telefon ettiler.Humayun hemen bir arabaya atlayıp Behram’ın yanına gitti.Üstüne

örtülmüş ve bir tarafı kan lekesi olmuş beyaz örtüyü yavaşça kaldırdı.Kanlı kirpikleri

yastığa akmış beyni,halıdaki kan lekeleri,yakınlarının feryat figanı onu şoka soktu.

Behram’ın toprağa verildiği gurup vaktine kadar tabutunun başından ayrılmadı.

Bir demet çiçek ısmarladı.Getirdiler.Çiçeği kabrinin üstüne koydu.Son defa vedalaştıktan

sonra yüreği kalkmış bir vaziyette eve döndü.Fakat o günden sonra bir dakika olsun

huzuru kalmamıştı.Gözüne uyku girmemiş,şakakları ağarmaya başlamıştı.Önünde

bir paket sigara duruyordu.Sigaranın birini yakıp birini söndürüyordu.

Humayun ilk kez ölüm ve mezar meselesi hakkında derin derin düşünüyordu.

Fakat bir türlü aklı almıyordu.Hiçbir inanç ve varsayım onu ikna edemiyordu.Şaşırıp

kalmıştı.Ne yapacağını bilmiyordu.Bazen kendisinde delilik halleri görülüyordu.

ne kadar unutmaya çalışsa da bir türlü unutamıyordu.Dostlukları okulda başlamış ve

senli benli olmuşlardı.Birbirinin sevinç ve üzüntülerine ortaktılar.Ne zaman dönüp de

Behram’ın resmine bakacak olsa bütün eski anılar gözünde canlanıyor,onu görüyordu.

sarı bıyığı,aralıklı gözleri,küçük ağzı,ince çenesi,yüksek sesle gülüşü ve boğazını

temizlemesi,hepsi gözünün önündeydi.Onun ölümüne ,hem de bu kadar ani ölümüne

bir türlü inanamıyordu.Behram onun için ne fedakarlıklarda bulunmamıştı ki...Göreve

gittiği üç yıl boyunca evinin bakımını Behram üstlenmişti.Karısı Bedri’ye göre evden

kuş sütünü bile eksik etmemişti.

Şimdi Humayun hayatın yükünü omuzlarında hissediyor ve geçip giden günlere

üzülüyordu.Çünkü büyük bir içtenlikle bu odada bir araya gelip tavla oynuyorlardı.

saatlerin nasıl geçtiğini anlamıyorlardı.Fakat her şeyden çok ona azap veren şey şu

düşünceydi:Onunla yürekleri bir,inançları bir olduğu halde,nasıl oldu da Behram

intihar kararını ona açmadı?Sebep neydi? Delirmiş miydi,ya da bir aile sırrı mı söz

konusuydu? İşte bunu kendine sorup duruyordu.Sonunda aklına bir şey gelmiş gibi

karısı Bedri’ye dönerek:

“Sen ne dersin? Behram’ın bu işi niçin yaptığını biliyor musun?”diye sordu.

Dikiş dikmekle meşgul olan Bedri başını kaldırıp,bu soruyu beklemiyormuşçasına,

isteksizlikle:

“Ben nereden bileyim? Sana söylememiş miydi?”dedi.

“Hayır...Öyle sordum işte..Ben de buna şaşıyorum.Seyahatten döndüğümde değiştiğini

hissettim.Fakat bana bir şey demedi.Bu tutukluğunun idari işlerden dolayı olduğunu

sandım..Çünkü idari işler onu bezdiriyordu..Defalarca söylemişti bana...Ama hiçbir

konuyu benden saklamazdı...”

“ Allah rahmet eylesin.Ne kadar zinde ve neşeliydi! Ondan böyle bir şey beklenmezdi!”

“Hayır, öyle görünüyordu...Kimi zaman çok değişiyordu..Çooook.Yalnız kaldığı zaman

bir gün odasına girdiğim zaman onu tanıyamadım.Başını ellerinin arasına almış düşünüyordu.Beni görür görmez afalladı.Beni yanıltmak için güldü ve her zamanki şakalarını yaptı.iyi bir oyuncuydu.”

“Belki de sana söylerse,üzüleceğinden korktuğu bir şey vardı?Seni düşünmüştür.

Ama ne olursa olsun ,sen kadınsın ve çocuğun var.Yaşamak zorundasın. Ama o..”

İntiharın önemi yokmuş gibi başını anlamlı anlamlı salladı.Sessizlik yeniden

onları düşünceye itti.Fakat Humayun karısının sözlerini yapmacık ve geciştirmeye

yönelik olduğunu sezdi.Sekiz yıl önce kocasına tapan ve aşk hakkında güzel düşünceleri

olan bu kadının şimdi gözünün önünden perde kalkmışçasına Behram’ın anıları

karşısında teselli verişi Humayun’un ondan nefret etmesine neden oldu.Karısında bezdi.

Şimdi maddeci,akılcı,dünya malı ve düşüncesinde olan,üzülmek istemeyen bir kadındı.

ileri sürdüğü delil,Behram’ın karısı ve çocuğunun olmamasıydı.Ne tuhaf düşünce!

kendisini bu ortak zevkten mahrum ettiği için,onun ölümüne üzülmüyor.Acaba çocuğunun

dünyadaki değeri,arkadaşından daha mı fazla?Asla! Acaba Behram üzülmeye değmez

miydi?Dünyada onun gibi birini bulacak mıydı acaba?

O ölsün de şu doksa yaşındaki moruk Seyyid Hanım yaşasın! Bugün karda tipide

çınar dibinden bastonunu vura vura gelmişti ve ölü helvası yemek için Behram’ın

evini arıyordu.Bu Allah’ın işidir.Karısına kalırsa,normal.Günün birinde karısı Bedri’de

şu Seyyid Hanım gibi olacak.Daha şimdiden huyu,gözlerinin hali ve sesi değişti.

Sabah erkenden daireye giderken o uyuyor.Gözlerinin altı kırışmış,tazeliğini yitirmiş.

mutlaka Bedri’de ona karşı aynı duyguyu hissediyor olmalı.Kim bilir?Acaba kendisi de

değişmedi mi? O eski sevecen,itaatkar ve güzel Humayun mu?Acaba karısını aldatmamış mı?

Ama neden bu düşüncelere kapılmıştı?Uykusuzluktan mı,yoksa dostunun hüzünlü

anısından mıydı?

Bu sırada kapı açıldı ve dişiyle örtüsünün ucunu sıkıştırmış olan hizmetçi büyükçe,

parlak bir kağıt getirerek Humayun’a verdi ve dışarı çıktı.

Humayun zarfın üstündeki kısa ve kesik kesik yazıyı,Behram’ın el yazısını tanıdı.

aceleyle bir kenarından zarfı açtı ve içinden çıkan kağıdı okudu:

“Şimdi 13 Mihr 1311.Gece yarısı saat bir buçuk.Ben Behram Mirza-yı Erjenpur

kendi rızamla bütün mal varlığımı Homa Mahaferid Hanıma bağışladım.BehramErjenpur”

Humayun bir kez daha hayretle mektubu okudu.Donup kaldı.Kağıt elinden düştü.

Göz ucuyla ona bakan Bedri sordu:

“Kimin mektubuydu?”

“Behram’ın”

“Ne yazmış?”

“Biliyor musun? Bütün mal varlığını Homa’ya bağışlamış!”

“Ne ince adam!”

bu içtenlikle karşılık şaşkınlık ifadesi Humayun’un karısından daha da nefret etmesine

sebep oldu.Fakat elinde olmadan Behram’ın resmine gözü ilişti.Sonra dönüp Homa’ya

baktı.Ansızın aklına bir şey gelerek ürperdi.Sanki gözünün önünden bir perde daha

kalkmıştı.Kızı Homa tıpatıp Behram’a benziyordu.Ne kendisine ne de annesine çekmişti.

onlardan hiç birinin gözü siyah değildi.Küçük ağzı,ince çenesi,hemen hemen bütün

yüz hatları Behram’a benziyordu.

Şimdi Humayun,Behram’ın Homa’yı neden bu kadar sevdiğini ve ölmeden önce

bütün varlığını ona bağışladığını anlamıştı.Acaba o kadar sevdiği bu çocuk,karısıyla

Behram’ın yasak ilişkilerinin sonucu muydu? Hem de can dostu olan ve kendisine

son derece güvenilen bir arkadaşın! Karısı ,onun yokluğunda Behram’la sıkı fıkı olmuş

ve bütün bu süre zarfında onu aldatmış,rezil etmiş!Şimdi de,ölümünden sonra verilmek

üzere bu vasiyetnameyi,bu küfürü yazmış! Hayır,olanları kendisiyle bağdaştıramıyordu.

Bu düşünceler yıldırım hızıyla aklından geçti.Başağrısı tuttu,yanakları soğudu.Bedri’ye

alevli gözlerle bakarak:

“Sen ne dersin ha? Niye yapmış Behram bu işi? Kız kardeşi,erkek kardeşi yok muydu”dedi.

“Eskiden beri bu çocuğu severdi.Sen Bendergez’de iken Homa kızamık oldu.

Bu adam on gün on gece başucunda durdu.Allah rahmet eylesin.”

Humayun,sinirlenerek:

“Hayır,bu kadar da basit değil..”dedi.

“Nasıl bu kadar da basit değil? Herkes senin gibi üç yıl karısını çocuğunu bırakıp

gidecek kadar ilgisiz değildir.Hem suçlu hem de güçlü.Döndüğün vakit bir çorap bile

getirmedin bana.Çam sakızı çoban armağanı.Çocuğunu,seni sevdiği için sevdi.Yoksa

Homa’nın aşığı değildi.Bu çocuğu göz bebeğinden daha çok sevdiğini görmüyor muydun?”

“Hayır,bana doğruyu söylemiyorsun.”

“Ne söylememi istiyorsun? Anlamıyorum!”

“Anlamazlıktan geliyorsun.”

“Ne demek yani? Biri intihar etmiş,malını bağışlamış.Hesap mı vereceğim?”

“Senin bilmen gerektiğini biliyorum.”

“Bana bak.Kinayeli sözlere aklım ermez benim.Git tedavi ol.Aklın karışmış senin.

Benden ne istiyorsun?”

“ Bilmiyor muyum sanıyorsun?”

“O halde neden soruyorsun bana?”

Humayun sabırsızlıkla bağırdı:

“Yeter!yeter! Rezil ettin beni!”

Sonra Behram’ın vasiyetnamesini alıp buruşturdu ve sobaya attı.Vasiyetname

tutuşup kül oldu.

Bedri elindeki mor bezi fırlatıp kalktı ve :

“Bana inat olsun diye mi yaptın bunu? Kendi çocuğuna reva görmüyor musun?”dedi.

Humayun kalktı.Masaya yaslanarak alaycı bir ifadeyle:

“Benim çocuğum,benim çocuğum.Peki niçin Behram’a benziyor?”dedi.

dirseğiyle Behram’ın resminin bulunduğu işlemeli çerçeveye vurdu.Çerçeve yere düştü.

o ana kadar üzülen çocuk ağlamaya başladı.Bedri,rengi uçmuş bir halde ve tehditkar

bir sesle:

“Maksadın ne senin?Ne demek istiyorsun?dedi.

“Sekiz yıldır beni aldattığını ve rezil ettiğini söylemek istiyorum.Sekiz yıldır alda-

tıyordun beni,değil mi kadın?”

“Bana mı,kızıma mı?”

Humayun sinirli bir gülüşle resim çerçevesini gösterdi ve nefes nefese:

“Evet senin kızın...Senin kızın.Al da bak.Demek istiyorum ki,artık gözüm açıldı.Neden

bağışladığını,neden şefkatli bir baba olduğunu anladım.Ama sana göre sekiz yıldır...”

“Sekiz yıldır senin evindeydim.Her türlü rezilliği çektim.Senin felaketine katlandım.

üç yıl yoktun,evine baktım.Sonra da Bendergez ‘de bir Rus yosmasına aşık olduğun

haberi geldi.Şimdi de bana bunu yapıyorsun.Bahane bulamıyor.”Çocuğum Behram’a

benziyor”diyorsun.Ama artık dayanamam.Bir dakika bile kalamam bu evde.Gel canım..

gel,gidelim.”

Homa korkuya kapılmış hali ve uçuk rengiyle titriyor,annesi ile babası arasındaki

bu tuhaf ve görülmemiş kavgayı seyrediyordu.Ağlayarak annesinin eteğini tuttu.İkisi

birlikte kapıya doğru gittiler.Bedri,kapının yanında,anahtar destesini cebinden çıkarıp

fırlattı.Anahtarlar Humayun’un ayağının önüne düştü.

Homa’nın ağlayışı ve ayak sesleri koridorda kesilmeye başladı.On dakika sonra

karda tipide onları götüren faytonun tekerleklerinin sesi duyuldu.Humayun hayretten

donup kalmıştı.Başını kaldırmaktan korkuyor,bu olayların doğru olduğuna inanmak

istemiyordu.Kendi kendine deli mi olduğunu ya da korkunç bir kabus mu gördüğünü

soruyordu.Fakat aşikar olan şey,bundan böyle bu ev ve hayatın onun için dayanılmaz

olmasıydı.Artık o kadar çok sevdiği kızı Homa’yı göremeyecek,onu öpüp okşayamaya-

caktı.Arkadaşının anısı kirlenmişti.Hepsinden kötüsü,karısı sekiz yıldır,tek dostu ile

ilişki kurmuş ve aile ocağını bulandırmıştı.Gizlice!habersizce! İkisi de iyi oyunculardı.

yalnız o aldanmış,ona gülmüşlerdi.Bütün hayatından nefret etti.Her şeyden,herkesten

bezmişti.Kendisini son derece yabancı ve yalnız hissetti.Uzak şehirlerden veya güney

limanlarından birine gidip hayatının kalan kısmını orada geçirmek ya da intihar etmekten

başka seçeneği yoktu.Hiç kimsenin görmeyeceği bir yere gitmek,kimsenin sesini duymamak

bir çukurda yatıp,bir daha uyanmamaktan başka yolu yoktu.Çünkü ilk kez,etrafında

bulunanlarla kendisi arasında şimdiye kadar fark etmediği korkunç bir uçurum

bulunduğunu anlamıştı.

Bir sigara yaktı.Odada uzunlamasına birkaç adım attı.Tekrar masaya yaslandı.

dışarıda düzenli,ağır ağır ve aldırmadan yağan kar taneleri,sanki gizemli bir musiki

ahengiyle havada dans ediyorlar ve saçaklara konuyorlardı.Gayri ihtiyari,anne ve

babasıyla birlikte Irak’taki köylerine gittikleri güzel ve zevkli günleri anımsadı.

gündüzleri tek başına ağaç gölgesi altında,yeşilliklerin arasına uzanıyordu.Şir Ali

orada çubuğunu yakıyor,dövene oturuyor,kırmızı başörtülü kızı saatlerce orada

babasını bekliyordu.Döven acı acı sesler çıkartarak altın buğday başaklarını ufalıyordu.

dürtlengeçin tesiriyle sırtları yara bere olan öküzler,uzun boynuzları ve geniş alınlarıyla

güneş batana kadar kendi çevrelerinde dönüyorlardı.Şimdi onun durumu da tıpkı o

öküzlerin ki gibiydi.Bu hayvanların ne hissettiklerini biliyordu artık.O da hayatı boyunca

gözü bağlı olarak kendi çevresinde dolanıp durmuştu.Dolap beygiri gibi o harman

döven öküzler gibi.Saatlerce küçük gümrük odasında masa başında oturup,sürekli aynı

kağıtları karaladığını anımsadı.Bazen iş arkadaşına bakıp esniyor,tekrar kalemi alıp

kendi sütununa aynı numaraları yazıyor,karşılaştırıyor,topluyor,defterleri altüst ediyordu.

fakat o zaman içini ferahlatan bir şey vardı.Gözü,fikri,gençliği,kuvveti parça parça

çözülse de,Behram’ı kızı ve karısını karşısında güleryüzle gördüğü akşam,bütün

yorgunluğu çıkıp gidiyordu.Ama şimdi her üçünden de bezmişti.Üçü birlikte onu

bu günlere getirmişti.

Ani bir karar vermiş gibi,gidip çalışma masasının başına oturdu.Masanın gözünü

çekti.Her zaman yanında taşıdığı küçük tabancayı çıkardı.Kontrol etti.Mermiler yerin-

de idi.Soğuk ve siyah namlusuna baktı.Yavaşça şakağına dayadı.Fakat Behram’ın

kanlı yüzünü hatırlayınca tabancayı pantolonunun cebine koydu.Tekrar kalktı.

koridorda paltosunu ve kaloşunu giydi.Şemsiyesini de alıp evden çıktı.Sokak tenhaydı.

kar tanecikleri havada yavaş yavaş dönüyordu.Nereye gittiğini bilmeden yola koyuldu.

sadece,evinden bu korkunç olaylardan kaçıp uzaklaşmak istiyordu.

Soğuk,beyaz ve iç kapayıcı bir caddeye çıktı.Araba tekerleklerinin izi alçak ve

yüksek yarıklar açmıştı.Ağır ve uzun adımlar atıyordu.Yanından bir otomobil geçti ve

caddenin sulu ve çamurlu karlarını üzerine sıçrattı.Durup elbisesine baktı.Çamura

bulanmıştı.Sanki onu teselli ediyor gibiydi.Yolda kibrit satan küçük bir erkek çocuğuna

rastladı.Seslendi ona.Bir kutu kibrit aldı.Fakat çocuğun yüzüne bakınca,siyah gözleri,

küçük dudağı ve sarı bıyıkları olduğunu gördü.Behram’ı anımsadı.Titremeye başladı

ve yola devam etti.Birden bir dükkan vitrininin önünde durdu.Yaklaşıp alnını soğuk

cama yapıştırdı.Neredeyse şapkası düşecekti.Vitrinde oyuncaklar sergilenmişti.Buharla

üstü temizlensin diye paltosunun eteğini vitrin camına sürüyordu,ama boşunaydı.

tam önünde pembe yüzü ve mavi gözleriyle büyük bir bebek duruyor ve gülümsüyordu.

bir süre dikkatle baktı ona.Bu bebek Homa’nın olsaydı,onu ne kadar mutlu ederdi.

Mağaza sahibi kapıyı açtı.O tekrar yoluna devam etti.İki sokaktan daha geçti.Yolu

üzerinde,önünde sepetiyle bir tavukçu oturmuştu.Sepete ayakları birbirine bağlanmış

üç tavukla bir horoz konulmuştu.Kızarmış ayakları soğuktan titriyordu.Önündeki

kar üstüne kan damlaları düşmüştü.Biraz daha uzakta,bir evin girişinde,parçalanmış

gömleğinden kolları çıkmış kel bir oğlan çocuğu oturmaktaydı.

Mahalle ve yolunu bilmeden bunların tümünü farketti.Yağan karı hissetmiyordu.

eline aldığı şemsiye öylece kapalı duruyordu.Başka bir tenha sokağa girip,bir evin

yüksekçe olan sekisine oturdu.Kar yağışı daha da hızlanmıştı.Şemsiyesini açtı.Çok

yorulmuştu.Başı ağırlaşıyordu.Gözleri yavaş yavaş kapandı.

Yoldan geçen birinin sesi onu kendine getirdi.Kalktı.Hava kararmıştı.Günlük

olayların hepsini hatırladı.Aynı şekilde,o evin girişinde gördüğü,parçalanmış

gömleğinden kolu çıkan kel çocuğu,sepette soğuktan titreyen tavukların ıslak ve

kırmızı ayaklarını ve kar üzerine damlamış kanı anımsadı.Biraz açlık duydu.Bir tatlıcı

dükkanından tatlı ekmek satın aldı.Yolda yerken,bilinçsizce,gölge gibi sokakta dola-

şıyordu.

Eve girdiğinde gece yarısını iki saat geçmişti.Bir koltuğa attı kendini.Bir saat

sonra soğuğun şiddetinden uyandı.Elbisesiyle yatağa girip yorganı başına çekti.

rüyasında,aynı odada o kibrit satan çocuk siyah bir elbise giymiş ve üstünde mavi

gözlü gülümseyen bebeğin durduğu masaya oturmuştu.Onun önünde elleri göğüslerinde

üç kişi duruyordu.Kızı Homa içeri girdi.Elinde bir mum vardı.Onun ardısıra,beyaz

yüzünde kanlı beyaz örtü bulunan bir adam girdi.Yaklaştı,kibritli çocukla Homa’nın

elini tuttu.Kapıdan çıkmak istediği sırada,ona doğru çevrilmiş tabancalar tutan iki el

perde arkasından çıktı.Humayun korkarak,baş ağrısıyla birlikte uykusundan sıçradı.

İki hafta boyunca yaşantısı böyle geçti.Gündüzleri daireye gidiyor,geceleri yatmak

için eve çok geç dönüyordu.Bazen ikindi vakitleri,nasıl olup da yolunun,Homa’nın

okuduğu kızlar okulunun yakınından geçtiğini bilmiyordu.Ders bitince duvarın köşe-

sine saklanıyor,kayınpederinin evindeki hizmetçisi Meşedi Ali’nin onu görmesinden

korkuyordu.Çocuklara bir bir dikkat ediyor,ama aralarında kızı Homa’yı göremiyordu.

sonunda tayin isteği kabul olundu ve kendisine Kirmanşah gümrüğüne gitmesi tebliğ

edildi.

Humayun hareket gününden önce bütün işlerini yoluna koydu.Hatta otogara gidip

bilet bile aldı.Gar görevlisinin ısrarına rağmen,bavullarını kapatmadığı için,o gün

akşamüzeri gidecekken ,ertesi sabaha Kirmanşah’a hareket etmeye karar verdi.

Evine girince dosdoğru çalışma masasının bulunduğu mütevazi odaya gitti.Oda

dökülüp saçılmış,sobanın önüne soğuk küller dökülmüştü.İpekli mor kumaş ile

Behram’ın vasiyetnamesinin bulunduğu zarfı masanın üstüne koymuşlardı.Zarfı alıp

ortadan yırttı.Fakat arasında, o gün aceleyle farkına varmadığı,yazılı küçük bir kağıt

parçası gördü.Parçaları masanın üzerinde yanyana koyduktan sonra şöyle okudu:

“Bu kağıt mutlaka ölümümden sonra eline geçecek.Bu ani kararımdan dolayı şaşıra

cağını biliyorum.Çünkü sana danışmadan hiçbir iş yapmazdım.Fakat aramızda gizli

bir şey kalmaması için itiraf ediyorum.Ben karın Bedri’yi sevdim.Dört yıldır kendimle

mücadele ediyordum.Sonunda galip geldim ve sana hiyanet etmemiş olmak için içimde

uyananan devi öldürdüm.Homa hanıma naçiz bir hediye veriyorum.Umarım kabul

olur.Kurbanın Behram.”

Humayun bir süre şaşkın, şaşkın odanın çevresine bakındı.Artık Homa’nın

kendi çocuğu olduğundan şüphesi yoktu.Homa’yı görmeden gidebilir miydi? Kağıdı

iki kere,üç kere okudu.Cebine koyup evden çıktı.Yol üstündeki oyuncakçıya girdi ve

beklemeden pembe yüzlü,mavi gözlü büyük bebeği satın aldı.Kayınpederinin evine

gitti.Kapıyı çaldı.Hizmetçileri Meşedi Ali,Humayun’u görür görmez yaşlı gözlerle:

“Bey,başım nerelere vurayım? Homa Hanım!” dedi.

“Ne oldu?”

“Bey,bilmiyorsunuz.Homa Hanım sizin ayrılığınızdan dolayı ne kadar zayıfladı,

ne kadar halsizleşti.Her gün okula götürüyordum.Cumartesi günüydü.Beş gün önce

ikindi üzeri okuldan kaçtı.”Babacığımı görmeye gidiyorum”demişti.O kadar telaşlan

dık ki.Muhammed size söylemedi mi? Karakola telefon ettik.Tekrar evinize geldim.”

”Ne diyorsun? Ne oldu?”

“Hiç.bey.Geceleyin onu eve getirdiler.Yolunu kaybetmiş.Soğuktan donmuş.Öldüğü

ana kadar hep sizi istedi.Dün onu Şah Abdulazim’e götürdük.Behram Mirza’nın

kabri yanında toprağa verdik!”

Humayun dikkatli dikkatli Meşedi’ye bakıyordu.Buraya gelince bebek kutusu

kolunun altından düştü.Sonra deliler gibi paltosunun yakasını kaldırarak uzun adımlarla

garaja doğru gitti.Artık bavulunu kapamaktan vazgeçti.İkindi arabasıyla en kısa

zamanda hareket edebilecekti.

Yapı Kredi Yay. İran ve Afgan Hik.Antolojisi

Sadık Hidayet     

BİR GENÇ KIZIN GÜNLÜĞÜNDEN

Doğan Kitap

BİR GENÇ KIZIN GÜNLÜĞÜNDEN

13 Ekim:

Sonunda benim sokağımda da bir şeyler oluyor!Dışarı bakıyorum ve

Gözlerime inanamıyorum.Boylu poslu,kumral koyu renkli bir adam,ateş saçan gözleriyle

Penceremin altını arşınlıyor. Bıyığı çok güzel! Orada volta atmaya başlayalı beş gün

Oldu. Sabahın erken saatlerinden gecenin geç saatlerine dek bir aşağı,bir yukarı yürüyüp

Duruyor. Sürekli de bizim pencereye bakmakta! Farkına varmamış gibi yapıyorum.

15 Ekim:

Sabahın ilk saatlerinden beri sağanak yağmur yağıyor ve zavallı adam hala

Bir aşağı bir yukarı yürümekte. Ödül olarak ona göz kırpıştırıp,bir öpücük yolladım.

Pek hoş bir gülümsemeyle karşılık verdi. Kim bu adam? Kız kardeşim Varya, onun

Kendisine aşık olduğunu,bu yüzden orada yağmurun altında durduğunu söylüyor.

Ne saf! Esmer bir adam esmer bir kıza aşık olur muymuş hiç? Annem bizi üstümüze

Daha gösterişli bir şeyler giyip,pencerenin önünde oturmaya yolladı.”Dolandırıcı filan

Da olabilir ama hiç belli olmaz,belki de saygın bir beyefendidir”dedi.Bir dolandırıcı!

Quel...Anne,ne komik kadınsın !

16 Ekim:

Varya,yaşamını mahvettiğimi söylüyor.Sanki onu değil de, beni sevmesinin

Suçlusu benim! Kaldırıma kastım olmadan bir kağıt düşürdüm.Yaramaz adam koluna

Tebeşirle”Sonra” yazdı.Ardında da bir ileri,bir geri yürüyerek,karşıdaki parmaklıklara

Tebeşirle,”Evet,buluşalım”yazıp,çabucak siliverdi!yüreğim neden böyle çarpıyor ki?

17 Ekim:

Varya,denen nefretlik,aşağılık,kıskanç canavar göğsüme dirseği ile vurdu!

Adam bugün bir polisi durdurdu ve onunla uzun uzadıya bir şeyler konuştular.Bir yanda da

Bizim pencereyi gösteriyordu.İşler iyice karmaşılaştı! Ona rüşvet veriyor olmalı....

Ah siz erkekler! Zorbasınız,despotsunuz ama yine de ne kurnaz,ne harika yaratıklarsınız!

18 Ekim:

Uzun bir ayrılıktan sonra kardeşim Sergey bu gece eve döndü.Henüz

Uzanmaya vakit bulamamıştı ki,onu karakola çağırdılar.

19 Ekim:

Böcek!Canavar! On iki gündür,zimmetine para geçiren kardeşim Sergey’i

Yakalamaya çalıştığı ortaya çıktı.

Bugün kapının üstüne”Artık özgürüm,buluşabiliriz!” yazdı.Domuz! ona dilimi çıkardım.

ÇEHOV

Çev:Füsun Elioğlu

Yapı Kredi Yayınları